KBB Muayenesi Nedir?
Kulak burun boğaz (KBB) muayenesi; kulak, burun, ağız boşluğu, boğaz, gırtlak ve boyun bölgesinin kulak burun boğaz hekimi tarafından değerlendirilmesidir. Amaç, kişinin şikayetinin nedenini belirlemek ve gerekiyorsa ek tetkik ya da tedavi planı oluşturmaktır. Muayene çoğu zaman ayaktan, kısa bir görüşme ve inceleme şeklinde yapılır.
KBB alanı işitme, denge, koku, soluma, yutma ve ses gibi günlük hayatı doğrudan ilgilendiren işlevleri kapsar. Bu nedenle bir şikayet tek başına değerlendirilmez, kişinin öyküsü ve muayene bulguları birlikte ele alınır. Bu yazı genel bilgi verir ve kişisel bir değerlendirme yerine geçmez.
Hangi Şikayetlerle KBB Hekimine Başvurulur?
KBB hekimine başvurulan şikayetler arasında şunlar sayılabilir:
- Kulak: Ağrı, akıntı, tıkanıklık hissi, çınlama, işitme azalması, baş dönmesi
- Burun: Tıkanıklık, akıntı, koku almada azalma, burun kanaması, horlama, sık tekrarlayan hapşırık
- Boğaz ve gırtlak: Uzun süren boğaz ağrısı, yutma güçlüğü, ses kısıklığı, kronik öksürük, boğazda takılma hissi
- Boyun: Ele gelen şişlik ve lenf bezi büyümesi
- Yüz: Yüz bölgesinde basınç ya da ağrı hissi, sinüs şikayetleri
Kaynaklarda ısrarlı ses kısıklığı, yutma güçlüğü, kronik öksürük ve açıklanamayan boğaz ağrısı gibi şikayetlerin ileri değerlendirme gerektirebileceği belirtilir. Bu tür belirtiler birkaç haftadan uzun sürüyorsa hekime başvurmak için beklememek gerekir.
Şikayetler çoğu zaman birbiriyle ilişkilidir. Örneğin burun tıkanıklığı horlamaya, kulakta dolgunluğa ya da boğazda kuruluğa yol açabilir. Bu nedenle hekim yalnızca en çok rahatsız eden belirtiye değil, bölgedeki diğer yapılara da bakar. Şikayetin hangi saatlerde arttığını, mevsimle ilişkisini ve günlük yaşamı nasıl etkilediğini anlatmak değerlendirmeyi kolaylaştırır.
Muayene Öncesinde Neler Hazırlanabilir?
Muayeneden önce şu bilgileri düzenlemek görüşmeyi kolaylaştırır:
- Şikayetin ne zaman başladığı, sürekli mi yoksa belirli zamanlarda mı ortaya çıktığı
- Şikayeti artıran ya da azaltan durumlar
- Düzenli kullanılan ilaçlar ve bilinen alerjiler
- Geçirilmiş ameliyatlar, özellikle kulak, burun ve boğaz bölgesine yapılanlar
- Daha önce yaptırılmış işitme testi, röntgen, tomografi ve tahlil sonuçları
- Meslek ve çevre kaynaklı maruziyetler, örneğin toz, kimyasal madde ya da yüksek ses
Bir KBB poliklinik bölümünün anamnez başlıklarını anlatan bir kaynakta burun tıkanıklığı, burun kanaması, akıntı, baş ve yüz ağrısı, kulakta basınç ve işitme kaybı gibi sorgulamaların yanında çevresel ve mesleki maruziyetlerin de sorulduğu görülür. Bu konular hekimin soracağı sorulardır, önceden düşünülmesi faydalıdır.
Muayene Nasıl Yapılır?
KBB muayenesi genellikle şu aşamalardan oluşur:
- Öykü alınması: Hekim şikayeti, süresini, eşlik eden belirtileri, geçmiş hastalıkları ve kullanılan ilaçları sorar.
- Kulak muayenesi: Kulak kepçesi ve dış kulak yolu incelenir. Otoskop adı verilen ışıklı bir aletle kulak zarı değerlendirilir.
- Burun muayenesi: Burun girişi ve burun içi yapılar ışık ve özel aletlerle incelenir. Burun orta duvarının (septum) durumu ve burun içindeki dokular değerlendirilir.
- Ağız ve boğaz muayenesi: Dil, damak, bademcikler ve boğaz arka duvarı bir spatula yardımıyla incelenir.
- Boyun muayenesi: Boyundaki lenf bezleri, tiroid bölgesi ve tükürük bezleri elle muayene edilir.
- Gerekirse ek inceleme: Hekim şikayete göre endoskopik muayene, işitme testi, görüntüleme ya da laboratuvar tetkiki isteyebilir.
Muayenede hangi aletlerin kullanılacağı şikayete ve muayenehanenin olanaklarına göre değişir. Gerekli bir inceleme o merkezde yapılamıyorsa hekim kişiyi uygun bir merkeze yönlendirebilir.
Endoskopik Muayene Nedir?
Endoskopi, ucunda ışık kaynağı ve kamera bulunan ince bir aletle vücudun içinin görüntülenmesidir. KBB alanında burun içi ve gırtlak bölgesi bu yolla ayrıntılı incelenebilir. Gerektiğinde bölge uyuşturucu bir spreyle hazırlanır. Kaynaklarda endoskopik işlemin ardından geçici bir boğaz ağrısı ya da öksürük görülebildiği, ciddi risklerin ise çok nadir olduğu belirtilir.
Her muayenede endoskopi gerekmez. Hekim bu incelemeye şikayete ve ilk muayene bulgularına bakarak karar verir. İşlem öncesinde ne yapılacağı ve ne hissedilebileceği hakkında bilgi verilmesi beklenir.
İşitme Testi (Odyometri) Ne Zaman Gündeme Gelir?
İşitme azalması, kulakta dolgunluk, çınlama, baş dönmesi ya da tekrarlayan kulak şikayetleri olduğunda hekim işitme testi isteyebilir. Test sessiz bir kabinde, kulaklık yardımıyla farklı frekanslarda sesler dinletilerek yapılır. Sonuçlar bir grafik şeklinde kaydedilir ve işitme düzeyi hakkında bilgi verir. Odyometri tek başına tanı koydurmaz, muayene bulgularıyla birlikte yorumlanır.
Çocuklarda KBB Muayenesi
Çocuklarda KBB şikayetleri erişkinlerden farklı olabilir. Sık tekrarlayan kulak enfeksiyonu, horlama, uykuda nefes alma sorunu, sürekli ağızdan soluma, işitme ya da konuşma gelişiminde gerilik şüphesi gibi durumlarda muayene gündeme gelebilir. Çocuğa muayene hakkında yaşına uygun bir dille bilgi vermek, korku ve gerginliği azaltmaya yardımcı olabilir. Muayene sırasında çocuğun sakin kalması için ebeveynin yanında bulunması çoğu zaman tercih edilir.
Muayenede Sık Karşılaşılan Durumlar Hakkında Kısa Bilgi
Aşağıdaki başlıklar KBB polikliniklerinde sık konuşulan durumlardır. Bu bilgiler tanı koymak için kullanılamaz, yalnızca muayenede hangi konuların ele alınabileceğini gösterir.
- Orta kulak iltihabı: Kulak zarının arkasındaki boşlukta oluşan iltihabi durumdur. Kulak ağrısı, ateş ve işitmede azalma ile birlikte görülebilir. Çocuklarda daha sık konuşulur.
- Kulak kiri tıkacı: Dış kulak yolunda biriken kir, tıkanıklık hissi ve işitme azalmasına yol açabilir. Kulağa kürdan, kulak çöpü ya da sivri cisim sokmak zarar verebilir. Temizliğin hekim tarafından yapılması önerilir.
- Sinüzit: Yüzdeki hava boşluklarının iltihabıdır. Burun tıkanıklığı, akıntı, yüzde basınç ve baş ağrısı eşlik edebilir. Akut ve kronik formları vardır ve değerlendirme süreleri farklıdır.
- Alerjik rinit: Burunda tekrarlayan hapşırık, akıntı ve kaşıntıya neden olan alerjik bir durumdur. Mevsimsel ya da yıl boyu görülebilir.
- Burun orta duvarı eğriliği: Burun içini ikiye bölen duvarın eğri olması tek taraflı tıkanıklığa yol açabilir. Her eğrilik şikayet oluşturmaz. Tedavi ihtiyacı muayene bulgularına ve kişinin şikayetine göre belirlenir.
- Bademcik iltihabı: Boğaz ağrısı, yutma sırasında ağrı ve ateşle seyredebilir. Viral ya da bakteriyel olabilir. Hangisi olduğunu hekim değerlendirir.
- Ses kısıklığı: Soğuk algınlığı, sesin aşırı kullanımı, reflü ve başka nedenlerle ortaya çıkabilir. Birkaç haftadan uzun süren kısıklık için gırtlak muayenesi önerilir.
Bu başlıklardan birine benzeyen bir şikayet olması tanı anlamına gelmez. Benzer belirtiler farklı hastalıklarda görülebilir. Bu yüzden belirtilere bakarak kendi kendine ilaç kullanmaktan kaçınmak önemlidir. Özellikle antibiyotiklerin hekim önerisi olmadan kullanılması, hem gereksiz yan etkilere hem de dirençli bakterilerin ortaya çıkmasına yol açabilir.
Muayene Sırasında Hekime Sorulabilecek Sorular
Görüşmede aklınızdaki soruları sormak hakkınızdır. Şu başlıklar yol gösterici olabilir:
- Şikayetimin olası nedenleri nelerdir ve hangi bulgular buna işaret ediyor?
- Önerilen tetkik ya da işlem neden gerekli ve sonucu tedaviyi nasıl etkileyecek?
- Tedavi seçenekleri nelerdir, her birinin olası yan etkileri nelerdir?
- Tedaviye ne kadar süre sonra yanıt beklenir ve ne zaman kontrole gelinmelidir?
- Hangi belirtiler görülürse beklemeden başvurmam gerekir?
- Günlük hayatta şikayeti artırabilecek alışkanlıklar var mı?
Hekimin anlattıklarını not almak ya da yakınınızla birlikte gelmek, özellikle ayrıntılı bilgi verilen görüşmelerde faydalı olabilir.
Muayeneden Sonra Ne Olabilir?
Muayene sonrasında hekim bulguları anlatır. Duruma göre şu yollardan biri izlenebilir:
- İlaç tedavisi ve belirli bir süre sonra kontrol
- Ek tetkik istenmesi, örneğin işitme testi, tomografi ya da kan tahlili
- Yaşam tarzı ve çevre düzenlemeleri
- Başka bir uzmanlık dalından görüş alınması
- Cerrahi tedavinin gündeme gelmesi
Muayene yapılmış olması ameliyat gerektiği anlamına gelmez. Cerrahi seçenek gerekiyorsa yararları, riskleri ve alternatifleri hekim tarafından anlatılır. Karar kişinin bilgilendirilmiş onamıyla verilir.
Acil Başvuru Gerektiren Durumlar
Aşağıdaki durumlarda beklemeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:
- Ani başlayan işitme kaybı
- Durmayan burun kanaması
- Nefes almada belirgin güçlük
- Yutkunmayı engelleyen şiddetli boğaz ağrısı ve tükürüğü yutamama
- Yüzde ya da boyunda hızla büyüyen şişlik
- Yüz kaslarında ani güçsüzlük ya da kayma
- Yüksek ateşle birlikte şiddetli kulak veya yüz ağrısı
Eskişehir'de KBB Hekimi Seçerken Hangi Bilgilere Bakılabilir?
Eskişehir'de KBB muayenesi için başvuracak kişiler şu genel başlıkları kontrol edebilir:
- Hekimin kulak burun boğaz uzmanı olması. Unvan ve uzmanlık bilgisi tabip odası ve Sağlık Bakanlığı kayıtlarından doğrulanabilir.
- Muayenehane ya da kliniğin Sağlık Bakanlığı ruhsatlı olması.
- Şikayetin dinlendiği, bulguların ve olası seçeneklerin anlaşılır şekilde anlatıldığı bir görüşme yapılması.
- Gereksiz tetkik ya da işlem önerilmemesi, önerilen her işlemin gerekçesinin açıklanması.
- Muayene sonrası kontrol ve ulaşım yollarının net olması.
Muayene için iletişim bilgileri: Hoşnudiye Mah. Ayşen Sk. Dorya Residence A Blok No: 95, Tepebaşı, Eskişehir. Telefon: 0552 155 11 01.
Sıkça Sorulan Sorular
KBB muayenesi ne kadar sürer?
Süre şikayetin türüne ve gerekli incelemelere göre değişir. Hekim önce öykü alır, ardından kulak, burun ve boğaz bölgesini inceler. Ek tetkik gerekirse süre uzayabilir. Muayeneye gelirken şikayetin ne zaman başladığını ve kullanılan ilaçları not etmek görüşmeyi kolaylaştırır.
KBB muayenesi acıtır mı?
Rutin muayene çoğu kişide ağrısız geçer. Kulak kanalına bakılırken hafif bir rahatsızlık, burun muayenesinde baskı hissi, boğaz muayenesinde ise öğürme isteği olabilir. Burun ya da gırtlak için endoskopik inceleme gerekirse hekim önceden bilgi verir ve gerektiğinde bölgeyi uyuşturucu bir spreyle hazırlayabilir.
KBB muayenesine gelirken hazırlık gerekir mi?
Genellikle özel bir hazırlık gerekmez. Daha önce yapılmış işitme testi, tomografi, röntgen ve tahlil sonuçları varsa getirilmesi yararlı olur. Düzenli kullanılan ilaçların, bilinen alerjilerin ve geçirilmiş ameliyatların hekime bildirilmesi gerekir. Hekim ayrıca bir hazırlık isterse bunu önceden belirtir.
Çocuklar KBB muayenesine hangi durumlarda getirilir?
Sık tekrarlayan kulak enfeksiyonu, horlama ve uykuda nefes alma sorunu, sürekli ağızdan nefes alma, işitme ya da konuşma geriliği şüphesi gibi durumlarda çocuk için KBB değerlendirmesi gündeme gelebilir. Kesin karar çocuğu muayene eden hekim tarafından verilir.
Kulak çınlaması için KBB muayenesi gerekir mi?
Kulak çınlaması birçok farklı nedenle ortaya çıkabilir. Süreklilik gösteren, tek kulakta olan, işitme kaybı ya da baş dönmesiyle birlikte görülen çınlama için hekim değerlendirmesi önerilir. Nedeni belirlemek için muayenenin yanında işitme testi gibi ek incelemeler gerekebilir.
Muayene sonrasında mutlaka ameliyat gerekir mi?
Hayır. KBB muayenesinin amacı şikayetin nedenini belirlemektir. Birçok durumda ilaç tedavisi, takip ya da yaşam tarzı düzenlemeleri yeterli olabilir. Cerrahi gerekip gerekmediğine yalnızca muayene ve gerekli tetkiklerden sonra hekim ile hasta birlikte karar verir.
İlgili Yazılar
Kaynaklar
- Çavuş M. E., Paranazal Bölge Tümörleri bölümü, KBB anamnez başlıkları ve fizik muayene, Akademisyen Yayınevi.
- Apollo Hospitals, Laringoskopi ve Boğaz Endoskopisi bilgi sayfaları: ileri değerlendirme gerektirebilen belirtiler.
- Acıbadem Sağlık Grubu, Endoskopi bilgilendirme sayfası: hazırlık, işlem ve işlem sonrası olası etkiler.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Kesin teşhis ve tedavi için mutlaka uzman hekim muayenesi gerekir.
